Τα επτά νησιά του Ιονίου πελάγους είναι η Κέρκυρα, οι Παξοί (με τους Αντιπαθούς), η Λευκάδα, η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος, η Ιθάκη και τα Κύθηρα (με τα Αντικύθηρα). Στην πραγματικότητα, όμως (όπως άλλωστε συμβαίνει και στα περισσότερα ελληνικά νησιωτικά συμπλέγματα), στην περιοχή των Επτανησίων υπάγονται συνολικά 123 νησιά και βραχονησίδες, από τα οποία κατοικούνται μόνο τα 28, ενώ τα υπόλοιπα είναι ακατοίκητα ή και ιδιωτικά, όπως ο περίφημος Σκορπιός του Αριστοτέλη Ωνάση, δίπλα στη Λευκάδα. Χάρη στη στρατηγική τους Θέση, στο νοτιοανατολικότερο άκρο της Αδριατικής Θάλασσας, ανέκαθεν αποτελούσαν μία φυσική πύλη προς τη Δύση, αλλά παράλληλα και τον προμαχώνα της Ελλάδας ενάντια σε κάθε είδούς κατακτητές, που επιχείρησαν κατά καιρούς να εισβάλουν στο ελληνικό έδαφος.
Αν και κατοικούνταν από τη λίθινη εποχή, έγιναν περισσότερο
γνωστά κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο, όταν ο μυθικός Οδυσσέας, ο βασιλιάς της Ιθάκης, ξεσηκώθηκε μαζί με σχεδόν όλους τους Έλληνες για τον πόλεμο της Τροίας. Αργότερα, το 431 π.Χ., η συμμαχία της Κέρκυρας με την Αθήνα αποτέλεσε την αφορμή για το ξέσπασμα του περίφημου Πελοποννησιακού πολέμού, ανάμεσα στην Αθήνα και τη Σπάρτη. Τα νησιά του Ιονίου γνώρισαν τη μεγαλύτερη περίοδο ακμής τους κατά την εποχή της ενετικής κυριαρχίας, μετά το 1380 μ.Χ., όταν δημιουργήθηκε ένα ανοιχτό βήμα επικοινωνίας με την υπόλοιπη Δύση.
Την περίοδο εκείνη, οι Επτανήσιοι είχαν την ευκαιρία να καλλιεργήσουν την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία, τη μουσική και τις υπόλοιπες τέχνες και να δημιουργήσουν μία πλούσια πυευματική και πολιτιστική κληρονομιά, η οποία φέρει ακόμα έντονα σημάδια, αποτυπωμένα επάνω σε αναρίθμητα μνημεία. Αργότερα, ακολούθησε η κυριαρχία των Γάλλων και του ρωσο-τουρκικού στόλου, που κατέληξε στη συμφωνία για τη δημιουργία της "Ιονίου Πολιτείας", το 1799, καθεστώς το οποίο διατηρήθηκε δυστυχώς μόλις επτά χρόνια, διότι αργότερα τα νησιά τέθηκαν υπό τη "διακριτική προστασία" των Άγγλων. Παρά τη συνεχή παρουσία, με αλλεπάλληλες κυριαρχίες, των ξένων κατακτητών στο Ιόνιο, το επτανησιακό πνεύμα ωστόσο ουδέποτε απείχε από τους εθνικααπελευθερωτικούς αγώνες του υπόλοιπου ελληνικού έθνους. Μάλιστα, ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους, ήταν ο Κερκυραίος Ιωάννης Καποδίστριας.
Το ήπιο κλίμα, η αναπτυγμένη τουριστική υποδομή, αλλά και οι
πολλαπλές δυνατότητες πρόσβασης προς τα Επτάνησα, έχούν καταστήσει τα νησιά έναν ιδεώδη τουριστικό προορισμό για εναλλακτικές διακοπές ολόκληρο το χρόνο. Σήμερα, το στολίδι του Ιονίου είναι η Κέρκυρα, το αρχαίο νησί των Φαιάκων, με τα διάσπαρτα ενετικά φρούρια, τα παλάτια και τις επαύλεις, που αντικατοπτρίζουν το πέρασμα των Γάλλων και των Ιταλών ευγενών της αναγεννησιακής και της νεότερης Ευρώπης, μέχρι το 19ο αιώνα.
Οι Παξοί και Αντιπαξοί, νοτιότερα, το καταπράσινο μικρό σύμπλεγμα απέναντι από την Πάργα, είναι το αγαπημένο σημείο συνάντησης διεθνών προσωπικοτήτων που καταφθάνουν κάθε καλοκαίρι με πολυτελείς Θαλαμηγούς.
Η Λευκάδα
είναι άμεσα συνδεδεμένη με το γόητρο του Αριστοτέλη Ωνάση, αλλά και με το διεθνές λαογραφικό φεστιβάλ που φιλοξενείται στο νησί κάθε χρόνο, τον Αύγουστο.
Η Ζάκυνθος,
"το Λουλούδι της Ανατολής", αλλά και η γενέτειρα του εθνικού ποιητή της Ελλάδας και δημιουργού του εθνικού ύμνου, Διονυσίου Σολωμού, διαθέτει μερικές από τις πι
o
μαγευτικές παραλίες του Ιονίου.
Η Κεφαλονιά είναι περισσότερο δημοφιλής για τα περίφημα κρασιά της, τα γραφικά ψαροχώρια και τις ήσυχες αμμουδιές. Τέλος,
τα Κύθηρα - που, παραδόξως για μερικούς, αποτελούν τμήμα των Επτανήσιων - βρίσκονται στο νοτιότερο άκρο της Πελοποννήσου, Θυμίζοντας περισσότερο τοπία της Μάνης.